तमिलनाडुमा विजयको उदय: ‘रील’ हिरोदेखि ‘रियल’ मुख्यमन्त्रीसम्मको महायात्रा

बकपत्र संवाददाता       ४ हप्ता अगाडी प्रकाशित     33 No Comments

तमिलनाडुको राजनीति सधैँ नै सिनेमाको पर्दा र सत्ताको कुर्सीबीचको एउटा अद्भुत सेतुका रूपमा रहँदै आएको छ। सी.एन. अन्नादुरई, एम.जी. रामचन्द्रन (MGR), एम. करुणानिधि र जयललिता—यी सबै नामहरू हुन् जसले पहिले पर्दामार्फत तमिल जनताको मन जिते र पछि दशकौँसम्म राज्यको शासन सञ्चालन गरे। सन् २०२६ को यो ऐतिहासिक घडीमा सुपरस्टार विजय (सी. जोसेफ विजय) ले सोही विरासतलाई नयाँ प्रविधि र आधुनिक रणनीतिका साथ पुनर्जीवित गरिदिएका छन्।

१. राजनीतिक रिक्तता र विजयको समय-सन्दभ

सन् २०१६ मा जयललिता र २०१८ मा करुणानिधिको निधनपछि तमिलनाडुको राजनीतिमा एउटा ठूलो “भ्याकुम” (रिक्तता) सिर्जना भएको थियो। यद्यपि एम.के. स्टालिनले द्रमुक (DMK) लाई सत्तामा पुर्‍याए र ई. पलानीस्वामीले अन्नाद्रमुक (AIADMK) लाई जीवित राख्ने प्रयास गरे, तर युवा पुस्ता एउटा यस्तो नयाँ अनुहारको खोजीमा थियो जो दुवै परम्परागत दलको ‘द्रविड अहंकार’ बाट मुक्त होस्।

विजयले ठ्याक्कै यही मनोविज्ञानलाई समाते। उनले आफ्नो करियरको उत्कर्षमा, जब उनी प्रति फिल्म १०० करोडभन्दा बढी पारिश्रमिक लिन्थे, अभिनय त्याग्ने घोषणा गरेर जनतालाई यो विश्वास दिलाए कि उनी ‘सत्ताको भोको’ नभई ‘सेवाको भोको’ हुन्।

२. चुनावी रणनीति: प्रविधि र ‘बडी डबल’ को जादू

विजयको चुनावी प्रचार सन् २०२६ को सबैभन्दा बढी चर्चा गरिएको विषय बन्यो। उनले केवल परम्परागत भाषणबाजीमा मात्र भर नपरी हलिउड र बलिउडमा प्रयोग हुने उच्च प्रविधिलाई गाउँगाउँ पुर्‍याए।

• होलोग्राम प्रविधि: विजयले तमिलनाडुका २३४ वटै निर्वाचन क्षेत्रमा एकैसाथ आफ्नो ‘भर्चुअल’ उपस्थिति जनाए। जहाँ उनी भौतिक रूपमा पुग्न सक्दैनथे, त्यहाँ होलोग्राममार्फत उनी जनताको अगाडि उभिन्थे। यसले वृद्धवृद्धा र प्रविधिप्रेमी युवा दुवैलाई आकर्षित गर्‍यो।

• बडी डबल र म्यानिकिन: फिल्ममा जोखिमपूर्ण दृश्यका लागि प्रयोग गरिने ‘बडी डबल’ हरूलाई उनले प्रचारको हिस्सा बनाए। उनी जस्तै देखिने व्यक्तिहरू विभिन्न स्थानमा पुग्दा मतदाताहरूले आफ्नै बीचमा ‘सुपरस्टार’ आएको महसुस गरे। यो शैलीले उनको सुरक्षा चुनौतीलाई पनि कम गर्‍यो र प्रचारको व्यापकतालाई पनि बढायो।

• सिठी (ह्विसल) ब्रान्डिङ: निर्वाचन आयोगले प्रदान गरेको ‘सिठी’ चिन्हलाई उनले ‘ह्विसल पोडु’ गीत र सामाजिक सञ्जालका ‘रील’ मार्फत हरेक घरको भान्छा र बालबालिकाको ओठसम्म पुर्‍याए।

३. प्रशान्त किशोरको अदृश्य हात र रणनीतिक ‘मास्टरस्ट्रोक’

यसपटकको विजयको सफलता पछाडि भारतका चर्चित राजनीतिक रणनीतिकार प्रशान्त किशोर (PK) को ठूलो भूमिका रह्यो। किशोरले विजयको ‘फ्यान बेस’ लाई एक अनुशासित ‘राजनीतिक मेसिन’ मा रूपान्तरण गरिदिए।

• माइक्रो-लेभल म्यानेजमेन्ट: किशोरको टोलीले तमिलनाडुका ५० हजारभन्दा बढी बुथहरूमा विजयका फ्यान क्लब (VMI) का सदस्यहरूलाई तालिम दियो।

• द्रविड पहिचान भर्सेस समावेशिता: किशोरले सत्तारुढ द्रमुकका नेताहरूले उत्तर भारतीय श्रमिकहरूका बारेमा दिएको विवादास्पद टिप्पणीलाई ठूलो मुद्दा बनाए। यसले विजयलाई केवल तमिलहरूको मात्र नभई राज्यमा बस्ने सबैको ‘न्यायपूर्ण नेता’ को रूपमा उभ्यायो।

• नकारात्मकताको व्यवस्थापन: करुर भागदौड जस्तो दुखद घटनापछि पनि विजयको छवि बिग्रन नदिन किशोरको टोलीले ‘क्राइसिस म्यानेजमेन्ट’ मा उत्कृष्ट काम गर्‍यो।

४. घोषणापत्र र ‘पपुलिस्ट’ एजेन्डाहरू

विजयले आफ्नो घोषणापत्रलाई तामिलहरूको पवित्र ग्रन्थ ‘तिरुक्कुरल’ मा आधारित बनाएर भावनात्मक सम्बन्ध गाँसे। उनका केही मुख्य बाचाहरू जसले मतदातालाई ताने:

यी बाचाहरू द्रमुक र अन्नाद्रमुकको भन्दा आकर्षक र ‘युवा केन्द्रित’ भएकाले पहिलो पटक मतदान गर्ने १२.५ लाख युवाहरूको भोट सोझै विजयको ‘टिभीके’ (TVK) तर्फ सोझियो।

५. ‘जननायक’ फिल्मको प्रतिबन्ध र राजनीतिक लाभ

विजयको अन्तिम फिल्म ‘जननायक’ लाई सेन्सर बोर्ड र निर्वाचन आयोगले चुनावी आचारसंहिताको कारण देखाउँदै प्रदर्शनमा रोक लगायो। तर यो प्रतिबन्ध नै विजयका लागि ‘वरदान’ साबित भयो।

जनतामा “सरकार विजयसँग डरायो” भन्ने सन्देश गयो। फिल्मको ट्रेलरमा उनले भनेको संवाद— “म आइरहेको छु र फिर्ता जाने मेरो कुनै इरादा छैन”—तमिलनाडुको घरघरमा गुन्जियो। उनले पर्दामार्फत भन्न खोजेका भ्रष्टाचार र स्वास्थ्य क्षेत्रका मुद्दाहरूलाई मानिसहरूले वास्तविक जीवनको समस्यासँग जोडेर हेरे।

६. करुर दुर्घटना: एउटा गम्भीर चुनौती र आत्मसमीक्षा

विजयको यो यात्रा सधैँ सहज भने रहेन। सन् २०२५ सेप्टेम्बरमा करुरमा भएको र्‍यालीमा ४१ जनाको मृत्यु भएको घटनाले उनको नेतृत्व क्षमतामाथि ठूलो प्रश्न उठायो।

• प्रशासनिक चुनौती: यो घटनाले विजयलाई राजनीति भनेको ‘ग्ल्यामर’ मात्र होइन, ‘जवाफदेहिता’ पनि हो भन्ने पाठ सिकायो। उनले सीबीआई सोधपुछको सामना गरे र सार्वजनिक रूपमा माफी माग्दै पीडित परिवारलाई आर्थिक सहयोग मात्र गरेनन्, बरु आफ्ना कार्यकर्ताहरूलाई ‘अनुशासन’ को कडा निर्देशन दिए। यसले उनको परिपक्वतालाई थप उचाइ दियो।

७. निष्कर्ष र आगामी बाटो

तमिलनाडुको चुनावी नतिजाले प्रस्ट पारेको छ कि अब जनता केवल ‘द्रविड’ वा ‘हिन्दुत्व’ को नारामा मात्र अल्झिन चाहँदैनन्। उनीहरूलाई शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगारमा ठोस काम गर्ने ‘एक्सन ओरिएन्टेड’ नेता चाहिएको छ।

विजयले एम.के. स्टालिन जस्ता अनुभवी नेतालाई उनकै गढ (कोलाथुर) मा चुनौती दिनु र अन्नाद्रमुकलाई तेस्रो स्थानमा खुम्च्याउनु चानचुने कुरा होइन। बहुमतका लागि ११७ सिट आवश्यक पर्ने राज्यमा उनको दल टिभीकेले जुन अग्रता हासिल गरेको छ, यसले तमिलनाडुमा एउटा नयाँ युगको सूत्रधार गरेको छ।

पर्दाको ‘जोसेफ विजय’ अब सात करोड तमिलहरूको ‘मुख्यमन्त्री विजय’ बन्ने दिशामा छन्। तर उनको वास्तविक परीक्षा अब सुरु हुनेछ— के उनले गरेका ती ‘पपुलिस्ट’ बाचाहरू पूरा गर्न सक्छन्? के उनी सत्ताको भ्रष्टाचार र कर्मचारीतन्त्रको जालोबाट उम्किन सक्छन्? यो त समयले नै बताउनेछ, तर हाललाई यति भन्न सकिन्छ कि तमिलनाडुले आफ्नो नयाँ ‘नायक’ फेला पारेको छ।

विजयको राजनीतिक उदय र रणनीतिको थप विश्लेषण

यो भिडियोले विजयको पार्टी ‘टिभीके’ को सफलतामा प्रशान्त किशोरको रणनीतिक भूमिका र मतगणनाको पछिल्लो रुझानलाई विस्तृत रूपमा बुझ्न मद्दत गर्दछ।

बकपत्र संवाददाता

बकपत्र डटकम-नेपालकाे सुशासन, सामाजिक न्याय र समृद्धिकाे क्षैत्रमा काम गर्ने डिजिटल पत्रिका हाे।