तुलसीपुर, १३ चैत । नेपालको पूर्वाधार विकासमा निकै चर्चा र बहसको विषय बनेको मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेशन (एमसीसी) को लगानीमा दाङ खण्डको सडक स्तरवृद्धिको काम बुधबारदेखि औपचारिक रूपमा सुरु हुँदैछ। पूर्व–पश्चिम राजमार्ग अन्तर्गतको धानखोलादेखि लमहीसम्मको सडक खण्डलाई आधुनिक प्रविधि प्रयोग गरी स्तरोन्नति गर्ने लक्ष्यका साथ यो परियोजना अघि बढाइएको हो।
मुख्यमन्त्रीद्वारा परियोजनाको श्रीगणेश
एमसीसी नेपाल कम्प्याक्ट कार्यक्रम अन्तर्गत सडक मर्मत योजनाको लुम्बिनी प्रदेशका मुख्यमन्त्री चेतनारायण आचार्यले उद्घाटन गर्ने कार्यक्रम तय भएको छ। मिलेनियम च्यालेन्ज एकाउन्ट नेपाल विकास समिति (एमसीए–नेपाल) को प्रत्यक्ष अनुगमनमा रहने यस परियोजनाले दाङको यातायात सञ्जालमा ठुलो सुधार ल्याउने विश्वास लिइएको छ। यो परियोजना एमसीसीको ५०० मिलियन डलर अनुदान अन्तर्गतको एक महत्वपूर्ण हिस्सा हो।
नेपाली कम्पनीले पायो ऐतिहासिक ठेक्का
यस पटकको ठेक्का प्रक्रियामा नेपाली निर्माण व्यवसायीका लागि एउटा महत्वपूर्ण कोशेढुङ्गा सावित भएको छ। एमसीसीका यसअघिका ठुला ठेक्काहरू विदेशी कम्पनीहरूको पोल्टामा परिरहेका बेला धानखोला–लमही सडक खण्डको ठेक्का भने नेपाली कम्पनी शर्मा–कुमार जेभीले हात पारेको छ।
एमसीए–नेपालले करिब ४० किलोमिटर सडक खण्डको स्तरोन्नतिका लागि उक्त जेभीसँग भ्याट बाहेक २ करोड ८ लाख अमेरिकी डलरमा सम्झौता गरेको हो। ठेक्का प्रतिस्पर्धामा नेपाल, भारत र युक्रेनका गरी ११ वटा कम्पनीहरू सामेल थिए। जसमा नेपालका चारवटा प्रतिष्ठित कम्पनीहरू- शर्मा-कुमार जेभी, कालिका कन्स्ट्रक्सन, तुँदी–आशीष जेभी र स्वच्छन्द–रमन जेभीले प्रतिस्पर्धा गरेका थिए। अन्ततः प्राविधिक र आर्थिक रूपमा उत्कृष्ट ठहरिँदै शर्मा–कुमार जेभीले कामको जिम्मेवारी पाएको हो।
साथै, यस सडक खण्ड र नारायणघाट–मुग्लिङ खण्डको सुपरीवेक्षणका लागि इन्टरनेसनल कन्सल्टान्ट्स एन्ड टेक्नोक्राट्स प्रालिसँग ३६.६ लाख डलरको सम्झौता गरिएको छ।
के हो नवीन प्रविधि? कस्तो बन्नेछ सडक?
अहिलेको परम्परागत सडक मर्मत शैलीभन्दा फरक यस पटक ‘फूल डेप्थ रिक्लेमेसन’ (FDR) र ‘सुपरपेभ’ (Superpave) प्रविधि प्रयोग गरिने भएको छ। यो प्रविधि नेपालको सडक सञ्जालमा नयाँ र टिकाउ मानिन्छ।
चौडाइ: सडकको ‘क्यारिज वे’ (गाडी गुड्ने भाग) ७ मिटरको हुनेछ भने दुवैतर्फ २.५ मिटरको शोल्डर निर्माण गरिनेछ। यसरी सडकको कुल चौडाइ १२ मिटर पुग्नेछ।
स्तरोन्नति: यो प्रविधिले पुरानो सडकको सतहलाई उक्काएर त्यसैलाई प्रशोधन गरी पुनः प्रयोग गर्दछ, जसले गर्दा सडक निकै बलियो र लामो समयसम्म टिक्ने हुन्छ।
स्थानीयको असन्तुष्टि र माग
परियोजना सुरु हुनुपूर्व स्थानीय स्तरमा केही विरोधका स्वरहरू पनि सुनिएका थिए। स्थानीय बासिन्दाहरूले यो सडक खण्डलाई केवल स्तरवृद्धि मात्र नभई ‘चार लेन’ नै बनाउनुपर्ने माग राखेका थिए। पूर्व–पश्चिम राजमार्गका अन्य खण्डहरू (झापादेखि कपिलवस्तुको गोरुसिङ्गेसम्म) एसियाली राजमार्ग मापदण्ड अनुसार चार लेनमा विस्तार भइरहँदा दाङको यो खण्डमा भने केवल स्तरवृद्धि मात्र हुन लागेकोमा स्थानीयहरूले प्रश्न उठाएका हुन्।
यद्यपि, एमसीए–नेपालले भने यो परियोजना सडकको दीर्घकालीन आयु बढाउने र गुणस्तर सुधार गर्ने ‘मर्मत योजना’ भएको स्पष्ट पारेको छ।
आर्थिक र प्राविधिक महत्व
यस सडक खण्डको निर्माणले लुम्बिनी प्रदेशको राजधानी र पश्चिम नेपालको व्यापारिक केन्द्र तुलसीपुर तथा घोराहीसँगको पहुँचलाई थप सहज बनाउनेछ। नेपाली कम्पनीले यति ठुलो अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डको ठेक्का पाउनुले स्वदेशी निर्माण व्यवसायीको क्षमता अभिवृद्धिमा समेत सहयोग पुग्ने देखिन्छ।
बुधबारदेखि सुरु हुने यो काम तोकिएको समय सीमाभित्रै सम्पन्न गर्न एमसीए–नेपालले कडा निगरानी राख्ने जनाएको छ। दाङबासीका लागि यो परियोजना सडकको स्तरोन्नति मात्र नभई आधुनिक सडक निर्माण प्रविधिको परीक्षण समेत हुनेछ।

बकपत्र डटकम-नेपालकाे सुशासन, सामाजिक न्याय र समृद्धिकाे क्षैत्रमा काम गर्ने डिजिटल पत्रिका हाे।