पाकिस्तानद्वारा इरानका लागि व्यापारिक करिडोर खुला: क्षेत्रीय भू-राजनीतिमा नयाँ मोड

बकपत्र संवाददाता       १ महिना अगाडी प्रकाशित     45 No Comments

काठमाडौँ । अमेरिका र इरानबीचको बढ्दो सैन्य तनाव तथा स्ट्रेट अफ होर्मुजमा जारी अमेरिकी नाकाबन्दीका कारण इरान व्यवहारतः ‘भूपरिवेष्ठित’ अवस्थामा पुगेपछि पाकिस्तानले एक महत्त्वपूर्ण रणनीतिक निर्णय लिएको छ । पाकिस्तानको वाणिज्य मन्त्रालयले ‘ट्रान्जिट अफ गुड्स थ्रु पाकिस्तान आदेश २०२६’ जारी गर्दै इरानी उत्पादनको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारका लागि आफ्ना प्रमुख बन्दरगाह र ६ वटा विशेष करिडोर खुला गर्ने घोषणा गरेको छ ।

फेब्रुअरी २८ देखि सुरु भएको क्षेत्रीय युद्ध र इरानी बन्दरगाहमाथिको कडा नाकाबन्दीले इरानको आयात-निर्यात पूर्ण रूपमा प्रभावित भएपछि पाकिस्तानले यो सहजीकरण गरेको हो । यस निर्णयले दशकौँदेखि पाकिस्तानका बन्दरगाह प्रयोग गर्दै आएको अफगानिस्तानको झैँ इरानलाई पनि तेस्रो देशसँग व्यापार गर्ने मार्ग प्रशस्त गरेको छ । विश्लेषकहरूका अनुसार, यस समयमा पाकिस्तानले इरान र अमेरिकाबीच मध्यस्थकर्ताको भूमिका खेल्दै दुवै पक्षलाई सन्तुलनमा राख्ने प्रयास गरिरहेको छ ।

पाकिस्तानका वाणिज्य मन्त्री जाम कमालले यस कदमले पाकिस्तानको रणनीतिक महत्त्वलाई विश्वसामु थप उजागर गर्ने र देशलाई क्षेत्रीय ‘लजिस्टिक्स हब’ का रूपमा स्थापित गर्न मद्दत पुर्‍याउने विश्वास व्यक्त गरेका छन् । नयाँ आदेशअनुसार ग्वादर र कराची बन्दरगाहदेखि तफ्तान, गब्द र पन्जगुर जस्ता सीमा नाका जोड्ने ६ वटा मार्गहरूलाई ट्रान्जिट करिडोरका रूपमा तोकिएको छ ।

आर्थिक विश्लेषक डा. आबिद सुलेहरीका अनुसार, पाकिस्तानले यो कदम अमेरिकालाई विश्वासमा लिएर नै चालेको हुनुपर्छ, जसले गर्दा प्रत्यक्ष व्यापार नभई ट्रान्जिट सुविधा मात्र दिँदा पाकिस्तानमाथि अमेरिकी प्रतिबन्धको जोखिम न्यून हुने देखिन्छ । यसबाट पाकिस्तानले आकर्षक ट्रान्जिट शुल्क प्राप्त गर्नेछ भने इरानी जनतामाझ सद्भावना समेत बढ्नेछ ।

यो पहलले पाकिस्तानलाई अफगानिस्तानको विकल्पको रूपमा एउटा स्थिर व्यापार मार्ग उपलब्ध गराएको छ । अफगानिस्तानसँगको बारम्बारको सीमा तनावले मध्य एसियासँगको व्यापार अवरुद्ध भइरहेका बेला, इरानमार्फत उज्बेकिस्तान र अन्य देशहरूसम्म पुग्ने नयाँ बाटो पाकिस्तानका लागि लाभदायक हुनेछ । हालै मात्र पहिलो व्यापारिक खेप इरान हुँदै ताशकन्द पठाइनुले यसको औपचारिक सुरुवात गरिसकेको छ ।

निष्कर्षमा, स्ट्रेट अफ होर्मुजको अवरोधका कारण कराची र ग्वादर बन्दरगाहमा कार्गो चाप बढ्ने र यसले पाकिस्तानको व्यापारिक महत्त्वाकांक्षालाई थप मजबुत बनाउने देखिएको छ । यो निर्णयले दक्षिण र मध्य एसियाको व्यापारिक नक्सामा पाकिस्तानको भूमिकालाई थप सशक्त बनाएको छ ।

(विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूको सहयोगमा तयार पारिएको)

बकपत्र संवाददाता

बकपत्र डटकम-नेपालकाे सुशासन, सामाजिक न्याय र समृद्धिकाे क्षैत्रमा काम गर्ने डिजिटल पत्रिका हाे।